एक फरक किसिमको दयालुता

नोभेम्बर ९, २०२५

शुभ बिहान। आज यहाँ तपाईंहरू सबैसँग हुन पाउँदा खुशी लागेको छ। आज बिहान हामी यहाँ जम्मा हुँदा म तपाईंहरू सबैलाई यो शब्दमा विचार गर्न र एकसाथ प्रतिबिम्बित गर्न निमन्त्रणा गर्न चाहन्छु: “दयालुता।” दयालुता भनेको के हो? दयालुता त्यस्तो गुण हो जुन सानो उमेरदेखि नै हामीले सिक्दै आएका छौं। जब कसैको हातमा भारी झोला हुन्छ, ढोका खोलेर राख्ने, हाम्रा शब्द र व्यवहारमा अरूलाई राम्रोसँग व्यवहार गर्ने, र जसलाई आवश्यक छ त्यसप्रति करुणा देखाउने—यी सबै कुरा हामीले सिकेका हौं। दयालुता यस्तो कुरा हो जुन मानिसहरूबाट अपेक्षित हुन्छ, चाहे उनीहरू येशूका अनुयायी हुन् वा होइनन्। यो एउटा स्वभाव हो जुन हामी हाम्रा साना बालबालिकामा विकास गर्न सिकाउँछौं—“अरूहरूप्रति दयालु बन।” तर चाखलाग्दो कुरा के हो भने, बाइबलमा भनिएको दयालुतालाई आत्माको फल भनेर भनिएको छ। पावलले गलातीहरूको पुस्तकमा यसरी लेखेका छन्: “तर आत्माको फल भनेको प्रेम, आनन्द, शान्ति, धैर्यता, दयालुता, भलाइ, विश्वासयोग्यता, नम्रता र आत्मसंयम हो।” यसलाई “फल” भन्नुको अर्थ हो कि यी गुणहरू जानाजानी हेरचाह र मिहिनेतको परिणामस्वरूप देखा पर्छन्; र “आत्माको” भन्नुको अर्थ हो कि यी गुणहरू परमेश्वरको आत्माद्वारा हाम्रो भित्री जीवनमा भएको गहिरो रूपान्तरणकारी कार्यबाट उत्पन्न हुन्छन्। त्यसो भए, वास्तवमा दयालुता भनेको के हो?

कार्टूनभन्दा राम्रो सुरु कहाँ गर्न सकिन्छ? के कसैले यो कार्टून चिन्छ? यो सन् २०२३ मा अमेरिकामा दोस्रो सबैभन्दा बढी स्ट्रिम गरिएको शो हो। यो हो ब्लुई (Bluey)।

ब्लुई अष्ट्रेलियाली प्रसारण निगम (ABC) द्वारा निर्मित एउटा प्रि-स्कूल टेलिभिजन सिरिज हो। यो सिरिज छ वर्षकी नीलो हिलर कुकुर ब्लुई र उनको परिवार—ब्यान्डिट, चिली र बिंगो—संगको उनको दैनिक जीवन वरिपरि घुम्छ। प्रत्येक भाग करिब ८ मिनेट लामो हुन्छ, र यो कार्यक्रमले जीवनका विभिन्न पक्षहरूलाई जिस्किलो तर गहिरो रूपमा चित्रण गर्ने भएकाले वयस्कहरूमा पनि लोकप्रिय भएको छ। अधिकांश बाल कार्यक्रमहरूझैं, हरेक भागमा एउटा पाठ समावेश हुन्छ।

दोस्रो सिजनमा “डक केक” नामको एउटा एपिसोड छ। यसमा ब्लुईले आफ्ना बुबा ब्यान्डिटसँग मिलेर आफ्नो बहिनीको जन्मदिनका लागि जटिल ‘बतख केक’ बनाउन चाहन्छे। तर मद्दत गर्नु अघि ब्यान्डिटले उसलाई भन्छन् कि पहिले सबै खेलौना सफा र ठाउँमा राख्नुपर्छ। ब्लुईले भने मात्र आफ्ना खेलौनाहरू सफा गर्ने बताउँछे, बहिनीका होइन। धेरै तर्क-वितर्क र प्रलोभनपछि पनि ब्लुईले केवल केही मात्र सफा गर्छे र फेरि रमाइलो लाग्ने भान्सातिर जान्छे।

भान्सामा प्रवेश गर्दा, ब्यान्डिटले केकको अन्तिम भाग मिलाउँदै थिए, तर अचानक बतखको टाउको चिप्लिएर भुइँमा झर्छ। ब्यान्डिट निराश भएर भुइँमा बस्छन्। ब्लुईले बुबाको अनुहारमा दुःख देखेर भान्सा सफा गर्न सहयोग गर्न थाल्छे। सफा गर्दै जाँदा उसको मुटुमा आनन्द महसुस हुन्छ र उसको पुच्छर हल्लिन थाल्छ। जति बढी मद्दत गर्छे, उति बढी खुशी महसुस गर्छे, र बुबाले फेरि भन्न नपाउँदै ऊ गएर आफ्नी बहिनीका खेलौनाहरू पनि उठाउँछे।

एपिसोडको अन्त्यमा ब्लुई खुसीले भरिन्छे र सोध्छे:

“पुच्छर नभएका जनावरहरूले कसरी थाहा पाउँछन् कि उनीहरू खुशी छन्?”

दयालुता भनेको के हो?

ब्लुई (Bluey) ले देखाएको दयालुता भनेको अरूलाई सहयोग गर्नु, सहयोगी हुनु, अरूका भावनाहरूको विचार गर्नु, वा कहिलेकाहीँ हामीले भनिने “राम्रो काम” गर्नु हो। र ब्लुई

अनुसार हामीलाई अरूहरूप्रति दयालु हुन प्रेरित गर्ने कुरा भनेको यसले हामीलाई खुशी दिन्छ, राम्रो महसुस गराउँछ। यसले केवल अरूको दिन मात्र उज्यालो बनाउँदैन, हाम्रो पनि दिन राम्रो बनाउँछ।

मलाई लाग्छ, यो नै सामान्यतया बुझिने दयालुताको अर्थ हो — अरूहरूप्रति राम्रो हुनु।

शब्दकोशमा हेर्दा पनि “दयालुता” लाई प्रायः यसरी नै परिभाषित गरिएको पाइन्छ — मित्रवत्, उदार, विचारशील, र अरूका भावनाहरूको सोच गर्ने।

दयालुता भनेको मानिसहरूको लागि राम्रो काम गर्नु हो।

तर मलाई लाग्छ यो भन्दा गहिरो कुरा पनि छ।

पवित्र आत्माको फलका रूपमा आउने दयालुता — त्यो दयालुता जसले परमेश्वरको चरित्रलाई प्रतिबिम्बित गर्छ, र जो स्वाभाविक रूपमा हामीभित्रबाट आउँदैन — त्यो केवल राम्रो, सहयोगी वा उदार हुनु मात्र होइन।

जब हामी बाइबलतिर हेर्छौं, दयालुताको सम्पूर्ण धारणा हिब्रू शब्द हेसेद (Hesed) मा आधारित छ।

हेसेद यस्तो शब्द हो जसको अर्थलाई कुनै एक अंग्रेजी शब्दले पूर्ण रूपमा समेट्न सक्दैन। कहिलेकाहीँ यसलाई “माया (love)” भनेर अनुवाद गरिन्छ, कहिलेकाहीँ “विश्वासयोग्य प्रेम (faithful love)” वा “निष्ठा (loyalty)”, र अन्य समय “करुणा (mercy)”, “समवेदना (compassion)”, वा “दयालुता (kindness)” भनेर पनि भनिन्छ।

यो शब्द परमेश्वरको स्वभावलाई वर्णन गर्न प्रयोग गरिन्छ। भजनसंग्रह १३६ मा भजन लेखकले बारम्बार यसरी घोषणा गर्छ: